Xosé Carlos Caneiro: “Soy quien soy”

«[…] Eu defendo, polo tanto, a estética da ruptura. Ou, para dicilo doutro xeito, a aposta decidida e tenaz para intentar que o discurso narrativo fuxa da carga expositiva ao [sic] que foi sometido dende o óbito ou claudicación da mal chamada Nova Narrativa Galega ou, por expresarme con maior corrección (oh, maldita corrección), o intento de vadear ese río Aqueronte que separa a ambición e a pretensión de crear voces propias e a inerme realidade refuxiada na novela negra, ou na novela de aventuras, ou na novela de experiencia xuvenil, ou na novela de sucesos, ou na novela best-seller que tende a fotografar a realidade, presente ou pretérita, creando o que eu chamo a [sic] novo figurativismo, tan de moda e que tanto ten proliferado nos últimos anos no Estado e na nosa nación. Por tal motivo é usual que un periodista metamorfoseado en novelista (Arturo Pérez-Reverte, verbigracia) acade éxito editorial. Os periodistas son os que mellor relatan os aconteceres. Pero a expositio periodística non é a expositio literaria. Por tal motivo Pérez-Reverte escribe unha literatura (chamémola taquigrafía) plana, profusamente informativa, carente de matices. Insulsa, en definitiva. […]

Para explicarme cunha frase que todos poidan entender, clara e cristalinamente: Vivimos na ditadura do simplismo. O simplismo que converte a arte nun narcótico, como ben sinalara o mestre Castelao. Ditadura do simplismo. O escudo desta neoligarquía sinala sempre a competencia coas novas tecnoloxías, ou co cine, como fundamento da necesidade dunha arte diáfana (clara e cristalina). O cine, que sempre é inmediato, fai depender da claridade da narración o resultado final. […]

A estética dominante é pois a estética da mediocridade, da vulgaridade, da morneza ou medianía intelectual. […]

A estética da mediocridade reside no mundo global que habitamos e, tamén, nos eidos da literatura. A estética corrosiva fin de século que parece perpetuarse nesta primeira década do sibilino 2000. Unha estética de mínimos. De escritores e escritoras, que son maioría, incapaces de transgredir as normas ditadas por unha sorte de rancios prebostes literarios. Caducos. Moitos deles de curta idade. […]

Falaba das escritoras e escritores sen ambición nin rebeldía. Explícome: resulta patético que apenas se escoite a voz dos poetas e narradores clamar en contra da Ditadura do simplismo. Silencio. Só silencio. Ou talvez o berro “pintoresco” dos que militamos, ou pretendemos militar, nos cauces do canon literario. A periferia, esa condena. Pero a periferia, ou o fracaso, é o máis produtivo dos estados literarios. Só dende a independencia que dá o saberse rexeitado polo hit parade da literatura efervescente, desprezado polos gobernos e gobernantes, repudiado polos estetas da estulticia, é posible construír a estética da ruptura (a estética e a ruptura) da [sic] que veño comentando. Unha ruptura necesaria e obrigada. […]

Falei da Ditadura do simplismo, do mercado, incluso do sistema educativo que potencia a pseudoliteratura, pero aínda non citei ao [sic] corpus universitario, responsable en boa medida da falta de entusiasmo que arriba considerei con máis intuición que empirismo. […]

Son os escritores galegos: ese acto de fe. Non hai ilusión máis grande. Escribir para un pequeno país que os ignora. Aquí, na cultura, poden vivir os actores, músicos, pintores, escultores… os escritores non. Apenas. Dous. Tres. A non ser que te dediques á cousa da literatura infantil-xuvenil: para todos os gustos e para todas as idades, de cinco a seis anos, de sete a nove… como se puidesen secuenciar exactamente os períodos lectores. A literatura infantoxuvenil é a que dá pasta e a que pretende normalizar un país que non quere normalizarse, para qué. Escribir en galego é tirar botellas ao mar cun papel dentro que ninguén le: S.O.S. Por tal motivo pregúntome se paga a pena. Escribíase en galego por militancia. Incluso algúns escribimos sen ser educados en galego, sen estar formados en galego, sen vivir o galego ata a época universitaria. […]

Eu, evidentemente, négome a entrar nese círculo de sometemento e inanición literaria. Seguirei intentando crear o meu propio lector, apostando pola ambición e, polo tanto, hei de permanecer no lado escuro do sistema: por fanático, por iconoclasta, por indócil. Aposto por unha narrativa capaz de fundirse coa melodía dos sintagmas, construíndo músicas que sosteñan o discurso argumental, facéndoo caer incluso na irrelevancia. […]

Eu tamén pretendo descubrir algo mentres escribo: descubrir-ME. Creo que son, en definitiva, un escritor de poética contracorrente. Se tivera que definir ou caracterizar esa poética a partir das miñas concepcións estéticas chegaría á conclusión de que a esencia da miña obra, a miña poética, procura o seu alicerce e causa na transgresión. E nas palabras acariñadas, rescatadas, sensibles, trémulas. E na importancia de darlle unha liña melódica ao discurso. E no canon literario que procuro e que me continúa. […]

En resumo, pois, escribo porque non sei facer outra cousa. Porque a literatura é o meu destino. Porque creo que a beleza é o mar que nos falta. Porque detrás do absurdo e da senrazón repousa sempre a sensibilidade, a emoción, o corazón enteiro das cousas que realmente pagan a pena: o ser humano, sempre o ser humano. Escribo para o tempo. Para os homes e mulleres que saben chorar, aínda, co mencer laranxa palpitando nos ollos. Para os infelices que buscan incansablemente a felicidade. Para os felices que só saben mirar o futuro. Para os proscritos que sosteñen as novelas como se fosen unha prolongación do seu corpo. Para os que bican as súas páxinas, e acarician a súa memoria, e falan delas, e crecen con elas, e son. Escribo para esquecer que escribo, que perdín o norte neste afán. Escribo porque son escritor, ¿que mais podo dicir? Talvez a sentenza categórica do meu admirado Alonso Quijano: Soy quien soy. Neste sintagma vai debuxada a miña vida. Soy quien soy. Escritor. Velaquí a definición exacta dos meus días.» Xosé Carlos Caneiro, Os dominios de Caín. Vigo: Galaxia, 2006.

Share

10 comments to Xosé Carlos Caneiro: “Soy quien soy”

  • Grao feo? Xudas? Rógolle que argumente as súas opinións se quere que non parezan insultos. Insultar usando máscara é unha cobardía e unha falta de compostura que non admitimos neste blogue. Déixeo para o Antroido, faga o favor.
    Esperamos de vostede, como de todos os que deciden ler este blogue, que se esforcen un pouquiño por honrarnos cos seus argumentos persoais. Diso se trata, de debater sen bater.

  • fan

    Caneiro é un grao feo que lle saíu ao SLG. Non sabe, non entende e só escribe cursilerias, amais é un Xudas.

  • Lier:
    Celebro que guste de Caneiro e merque o seu último traballo.
    Eu veño de ler a crítica que Martin Pawley lle fixo no suplemento literario Protexta, da revista Tempos Novos, que este sábado foi entregado co El Ideal Gallego (a modo de suplemento cultural). El obviamente non gustou, mais recoñece que Caneiro ten uns seguidores fieis aos que si parece satisfacer completamente.

  • Lier

    El señor Caneiro es un gran orador (algo demagogo, diría yo) si lo escuchas cautiva, pero lo malo son sus críticas, para él no hay nadie de este tiempo que sea bueno, tiene demasiado ego.
    Me gusta como escritor ( voy a comprar a “A vida nova de Madame Bovary”)
    Como ya cricó y puso a mal a casi todos los escritores gallegos jovenes, ahora se mete con Pérez Reverte.
    Señor Caneiro, cuando lea a otro autor, no lea buscando cosas que no le gustan, si todos hiciaramos así, quizás sus lectores seríamos menos de la mitad

  • pufo

    vamos a ver… Caneiro o que lle ocorre é que critica o que non ten. Pérez-Reverte simplista.¿?¿ Canto tarda Caneiro en por unha coma, ou un punto? 12 meses?¿?. O que o ocorre é que ás veces apetece ler unha novela con historia propia como as de Reverte ou Zafon, e outras , comerse a cabeza filosoficamente falando para ver como escribe caneiro co diccionario na man… para que logo diga que domina o idioma. Simplista reverte? Non o creo. Está faltando ao respeto a alguén que coma él, escrebe. E mellor. Lembro a personaxe do caramelo amarelo da súa novela UN XOGO DE APOCRIFOS. BUF TOSTON TOSTON!!!!!

  • kiranah

    Para todos aqueles e aquelas que non sintades a música nas palabras de Caneiro, que non sexades capaces de sentir a súa maxia, que saibades que é tan bo como din, e seguramente máis.

  • […] Chegado aquí, desilusiona escribir sobre tamaño monte de despropósitos que, dito sexa de paso, son adubados cunha lingua paupérrima. Caneiro séntese un inadaptado mais, na realidade, é o seu ego o que parece non se adaptar ao mundo (o trinta por cento do artigo, como na súa obra Os dominios de Caín, asenta na lamentación e na autoxustificación). Cando por fin leo: “en todo caso, é a miña equivocación. E incluso a equivocación é un credo” xa non temo por el. Aínda lle queda un camiño que conduce á luz. […]

  • “Juan palomo”

    «Son un poeta pésimo. Pero son poeta. De bar en bar é un disco de mala poesía, pero é un disco de poesía que pretende emocionar, exaltar, entusiasmar a quen o escoite (e iso non ten nada que ver coa boa ou coa mala poesía). A poesía chega, non hai que buscala, como as novelas. Supoño que para ser un bo novelista é preciso ter algo de poeta.» Páxs. 153-154.
    Como ves, Cau, non deixa lugar ás opinións críticas: el xulga o dos outros e o seu.

  • Cau

    Como lectora pouco podo opinar de Caneiro, só lle lin Talvez melancolía e aburriume tanto que non recunquei, mais polo que sei sobre o resto da súa obra –nada- podería ser o próximo premio Nobel. Tanto me ten. O que teño por certo despois de ler este extracto é que a súa idea da narrativa ”Aposto por unha narrativa capaz de fundirse coa melodía dos sintagmas, construíndo músicas que sosteñan o discurso argumental, facéndoo caer incluso na irrelevancia”, non é a miña. A estética por riba do que se conta? Estética e emoción (que emocións? Só as “elevadas”?) contra simplismo e mediocridade? E quen vai instruírnos sobre como encher as caixiñas do que é bo e malo -aquí Borges, aquí Chejov, nesta outra Pérez Reverte…-, Caneiro? Pódese ser, á vez, xuíz e pretendido canon? Leo o seu artigo e vexo moito eu e automalditismo, pero ben pouca capacidade crítica. Alguén que o tiña lido máis ca min podería dicirme se é tan bo Caneiro como parece pensar?

  • Non me estraña que levanten poeirada algunhas afirmacións que fai. Os sic fixéronme graza dado o contexto.